Vertrouwen in geld zonder onderliggende waarde

Hoe kan het dat inmiddels miljoenen mensen hun vertrouwen hebben gelegd in decentraal uitgegeven geld, zonder dat het een onderliggende waarde bevat?

Wanneer mensen voor het eerst met Bitcoin in aanraking komen rijzen veel vragen ten gevolge van een gezonde dosis scepsis en wantrouwen. Dit is opmerkelijk te noemen omdat deze vragen niet opkomen wanneer geld wordt gedigitaliseerd als het op een bankrekening wordt gestort. Het geld dat wij bewaren bij banken wordt over het algemeen veilig geacht. Dit komt omdat we het zo van onze ouders ons hebben geleerd of we in het verleden uitgebreid zijn ingelicht over de manier waarop een bank opereert. Met gelikte teksten en demonstraties zijn ons de ingewikkelde banksystemen uitgelegd op een manier dat iedereen het kan begrijpen. Omdat het de enige manier is om ons geld veilig te bewaren en iedereen hetzelfde doet verwachten we dat het goed zit en twijfelen we niet aan de uitleg.

Voor Bitcoin verloopt dit educatieproces minder vlekkeloos. Er is geen bedrijf die de marketing voor haar rekening neemt en doordat het hele systeem erg vernuftig in elkaar zit zijn er veel misvattingen over. Hierdoor hebben journalisten moeite om correct en feitelijk te publiceren over de ontwikkelingen. Digitale valuta maken transacties goedkoop en snel en sluiten geen mensen of landen uit. Sociologisch gezien bedreigt de komst van decentrale valuta mensen in branches die met het succes van digitale valuta zullen veranderen. Dit zorgt voor veel tegenstrijdige en verkeerde informatie. Door al deze vormen van ruis is het voor de gemiddelde persoon erg lastig om te beoordelen of digitale valuta nu wel of niet de moeite van het proberen waard is.

Wat is Bitcoin?

Bitcoin, met een hoofdletter, is het netwerk van miljoenen mensen die samen continu een globale grootboek-rekening bijhouden. In het grootboek kunnen in principe alle vormen van waardeoverdracht worden vastgelegd, maar vooralsnog wordt de zogenaamde blockchain voornamelijk gebruikt als valuta. Alle deelnemers volgen voor het gebruik van het grootboek dezelfde vaststaande wiskundige regels, het Bitcoin protocol. In het grootboek wordt iedere eigendomsoverdracht geregistreerd. Door alle transacties in het grootboek te registreren kunnen deelnemers onderling eigendomsrechten uitwisselen en contracten met elkaar aangaan. De eenheden waarin ze dit doen noemen we bitcoins, zonder hoofdletter.

Het grootboek wordt gekopieerd naar iedere deelnemer van het netwerk. Hierdoor ontstaan enorm veel kopieën van het grootboek met alle transacties die ooit in het systeem zijn gedaan. Het grote aantal duplicaten van de hele boekhouding creëert de situatie dat fraude onmogelijk wordt. Wanneer één persoon een transactie wil vervalsen in de boekhouding, dan zijn er miljoenen mensen die daar niet mee akkoord zullen gaan. Om een succesvolle vervalsing te kunnen doen is het dus noodzakelijk om de meerderheid te verleiden om de fraude goed te keuren. Dit is door de schaalgrootte in praktijk onmogelijk. Een frauduleuze transactie betreft de verplaatsing van bijvoorbeeld één bitcoin naar twee doelbestemmingen in het grootboek, waarmee die ene bitcoin wordt gedupliceerd. Dit principe is beter bekend als het double-spend probleem en het is met de komst van Bitcoin opgelost. De software maakt het mogelijk om dergelijk transacties snel terug te vinden en bevat afspraken hoe er mee om te gaan. Dit is in feite het belangrijkste aspect van de Bitcoin uitvinding. Dankzij het oplossen van dit wetenschappelijke probleem met de uitvinding van Bitcoin, kunnen deelnemers aan het netwerk veilig digitale eenheden uitwisselen zonder dat deze vervalst kunnen worden.

Wat is een bitcoin?

Een bitcoin is een uniek stukje data waar de eigenaar als enige controle over heeft. De eerste toepassing van de techniek die we nu overal zien ontstaan is het gebruik van Bitcoin als geld. Technisch gezien bestaan de bitcoins zelf eigenlijk helemaal niet in het systeem. In het grootboek staan immers alleen de transacties tussen alle tegenrekeningen. Door de transacties door te rekenen sinds het begin van het grootboek in 2009 ontstaat een saldo waaraan we kunnen zien tot hoeveel bitcoins iemand toegang heeft. Wanneer je een bitcoin koopt heb je feitelijk dus geen bitcoin in bezit maar enkel het wachtwoord dat de mogelijkheid biedt om een bitcoin in het netwerk te gebruiken. Het is ook mogelijk dat het wachtwoord toegang geeft tot en deel van een bitcoin, bijv 0.5 btc. Iedere bitcoin zit dus enkel in de cloud en is alleen daar waardevol zolang de eigenaar toegang heeft met het wachtwoord. Een bitcoin is op te delen in maximaal 8 decimalen. Ook dit ligt vast in het protocol en iemand die afwijkt van deze afspraak wordt door de software van het netwerk verstoten. De kleinste eenheid, 0.00000001 noemen we een satoshi, naar het pseudoniem van de uitvinder van Bitcoin.

De waarde

De logische vervolgvraag is waarom bitcoins waarde hebben en mensen er geld voor over hebben. De waarde die bitcoins hebben wordt bepaald op eenvoudige wijze, namelijk op de vrije markt. Het is echter wel een lastig concept om te begrijpen. Een belangrijk aspect van de waarde van bitcoins is het feit dat er een maximaal aantal in omloop worden gebracht. In het protocol, de afspraken die alle Bitcoin programma’s verifieerbaar moeten nakomen, ligt vast dat er niet meer dan 21 miljoen eenheden worden aangemaakt. Dit genereren van bitcoins gebeurt volgens een vastgesteld proces waarbij elke 10 minuten bitcoins worden vrijgegeven. Er komen momenteel dagelijks 3600 bitcoins bij en om de vier jaar wordt het aantal nieuwe bitcoins per dag gehalveerd. In het jaar 2140 zal door dit algoritme de laatste bitcoin worden gegenereerd. Immers. op het moment dat 0.00000001 bitcoin moet worden gehalveerd zal het systeem constateren dat dat niet lukt omdat er een beperking zit op het aantal decimalen (8).
Met maximaal 21 miljoen bitcoins in omloop en maximaal 8 decimalen per bitcoin zijn er dus maximaal 2,1 biljard rekeneenheden.
Ondanks dit enorme aantal is het aantal bitcoins schaars als we kijken naar de toepassingsmogelijkheden. Het huidige gebruik, hoofdzakelijk als valuta, is de eerste toepassing in een lange reeks. De unieke stukjes data waar gebruikers exclusief controle over hebben kunnen namelijk voor allerlei andere doeleinden worden ingezet. Gedacht kan worden aan het aantonen van het eigendom van auteursrechtelijk beschermd materiaal of het gebruik als sleutel voor het openen van deuren en systemen. De eigenschap dat deze unieke stukjes data zeer snel van eigenaar kunnen wisselen en wereldwijd gebruikt kunnen worden maakt ze zeer waardevol. Dit is nooit eerder mogelijk geweest met geen enkel ander digitaal goed.

De waarde, omgerekend in bijvoorbeeld euro’s, wordt bepaald op handelsplaatsen waar vraag en aanbod bij elkaar komen en bitcoins worden aangekocht en verkocht. De combinatie van de eigenschappen schaarste, deelbaarheid, geografische onafhankelijkheid, transactiesnelheid en lage transactiekosten door geen tussenpartij maakt bitcoin en vergelijkbare digitale valuta superieur aan ander geld.

Programmeerbaar geld

Al deze eigenschappen van digitale valuta zoals Bitcoin geven het een dagwaarde die momenteel in de honderden euro’s per bitcoin lopen. Maar dit is nog altijd niet de reden waarom het zo immens populair is onder technici en goed ingevoerde economen. De echte waarde van deze innovatie zit in het feit dat transacties allerlei eigenschappen mee kunnen krijgen. Programmeurs kunnen voorwaarden en kenmerken meegeven aan wijzigingen in het grootboek. Met software is het mogelijk om transacties onder voorwaarden te laten uitvoeren. Bijvoorbeeld pas als in een transactie de ontvangstpartij de levering van de tegenprestatie heeft goedgekeurd. Of een transactie kan bijvoorbeeld pas worden voldaan als iemand 18 jaar is geworden, of wanneer iemand is overleden. Dit maakt het mogelijk om zonder dat daarvoor een financiële tussenpartij nodig is pensioenen, erfenissen en bijvoorbeeld crowdfunding oplossingen rechtstreeks tussen rechtspersonen uit te voeren. Door de rol van de tussenpartij over te laten aan een computerprogramma ontstaat een zeer betrouwbare financiële dienst waarmee niet kan worden gerommeld.
Dit zijn enkel nog mogelijkheden die we kennen uit de bestaande financiële markt. Door de mogelijkheid digitaal geld te programmeren op het hele internet zijn de mogelijkheden slechts beperkt tot de fantasie van de ontwikkelaars. Zeker als straks meer en meer apparaten met elkaar communiceren in the internet of things. Met Bitcoin en andere digitale valuta is het niet alleen mogelijk dat al deze aangesloten personen en machines rechtstreeks met elkaar communiceren, maar ook waardetransacties met elkaar aangaan en contracten overeenkomen. Dit is de onderliggende waarde die de aanleiding is voor het grote vertrouwen in het potentieel van deze innovatie.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

− 5 = 2